मान्छे केवल बाँच्नका लागि जन्मिएको प्राणी होइन । ऊ आफ्नो जीवनको अर्थ खोज्ने प्राणी हो। रूख बढ्छ, पशु चल्छ, नदी बग्छ, तारा चम्किन्छ तर मान्छे मात्र यस्तो चेतन अस्तित्व हो जसले सोध्नेगर्छ—म को हुँ ? म किन बाँचेको छु…
कुन गीता प्रमाणिक ? “कुन गीता पढ्ने ?” भन्ने प्रश्न बाहिरबाट हेर्दा सामान्य देखिन्छ, तर यसको गहिराइमा प्रवेश गर्दा यो प्रश्न केवल पुस्तक छनोटको नभएर ज्ञानको स्रोत, व्याख्याको मर्यादा, परम्पराको प्रमाणिकता, भाषाको सीमा, गुरु–व्यापार, सम्प्रदायवाद र साधकको आत्मविवेकसँग सम्बन्धित…
दाम्पत्य जीवन केवल जिम्मेवारी, कर्तव्य र अनुशासनको कठोर संरचना मात्र होइन | यो त हाँसो, मुस्कान, कोमल ठट्टा, मायालु जिस्क्याइ र आत्मीय संवादले भरिएको जीवनयात्रा हो | पति–पत्नीबीचको जिस्किनु, सामान्य ठट्टा वा प्रेमिल चिढ्याइलाई कतिपयले हल्का रूपमा लिन्छन् |…
पतिपत्नीले विर्सिएको सप्तपदी प्रतिज्ञा डा. गोविन्दशरण उपाध्याय हिन्दु विवाहका क्रममा गुरूले पतिपत्नी दूवैबाट सप्तपदी क्रिया गराउनुभएको हो | हरेक हिन्दु पतिपत्नीले सातबटा ऋषिपहाडहरू उक्लदै निम्नमात्र पढ्नुभएको हो | तर अहिले कुनै पनि मन्त्र स्मरण छैन | विवाह संस्कारमा उच्चारण…
अस्थिरता, अन्धविश्वास र मानसिक स्वास्थ्य जव कुनै समाजमा राजनैतिक, युद्ध, अस्थिरता, प्राकृतिक प्रकोप, अशान्ति, अनिश्चय वा अन्य कारणले जीवनप्रति नकारात्मक दृष्टिकोणको विकास हुन्छ, त्यस समाजमा मानसिक समस्याहरू बढ्छन् | अन्धविश्वासहरूप्रति मान्छेको अभिरुचि बढ्छ | अन्धविश्वासको जगमा आफ्नो व्यवसाय फैलाउनेहरूको…
जेन्जी आन्दोलनपछि: भविष्यको वहस नेपालमा बहस छ | प्रत्यक्ष निर्वाचनको पक्षमा | प्रतिनिधिमूलक निर्वाचनको पक्षमा | प्रत्यक्षले भन्छ : राष्ट्रपतिका लागि जनताले प्रत्यक्ष भोट दिनुपर्छ | अहिकेको व्यबस्था प्रतिनिधिको हो | जनताले प्रतिनिधि चुन्छन् | प्रतिनिधिले प्रधानमन्त्री | प्रधानमन्त्रीले…
गीता र अन्य धर्मग्रन्थ श्रीमद्भगवद्-गीता वैदिक सनातन हिन्दु धर्म, संस्कृतिको अभूतपूर्व, प्रामाणिक तथा श्रेष्ठतम ग्रन्थहरू मध्ये पर्छ | केही व्यक्ति र समुदायले श्रीमद्भगवद्-गीतालाई वेद भन्दा पनि "ठूलो" भन्दै प्रचारप्रसार गरेको भेटिन्छ | यस्तो भन्नु श्रीमद्भगवद्-गीता र भगवान् श्रीकृष्णको अपमान…
प्रलोभनको मौसम : क्रिसमस क्रिसमसको अवसरमा विश्वभरी छरिएर रहेका तर सबैभन्दा बढी जनसंख्या ओगट्ने क्रिस्चियन समुदायमा हार्दिक शुभकामना अर्पण गर्छु | इसाई समुदायले विश्वको ३३% जनसंख्याको प्रतिनिधित्व गर्छ भने करिव ११ सयबटा सम्प्रदायमा विभाजित छ | सबै इसाईले क्रिसमसलाई…
हेटौडा एकेडमीमा एकघण्टा वैदिक संस्कृतिमा विद्याको अर्थ संसारमा आफुसहित अरूको भरणपोषण गर्ने सामर्थ्य प्राप्त गर्नु र जीवनको अन्त्यपछि मोक्ष प्राप्ति हो | भौतिक विद्याले भौतिक उन्नति दिन्छ | आध्यात्मिक व आत्मिक उन्नतिका लागि मोक्ष वा निबृतिमार्गको ज्ञान हुनुपर्छ |…
प्राथमिकता वेद, उपनिषद तथा श्रीमद्भगवद्-गीताका विषयमा जगदगुरु श्रीशंकराचार्य, श्रीरामानुज, निम्बार्क, माधवसायणआदिले जे भन्नुभएको छ तेसको तुलनामा आइन्स्टाइनआदिको "भनाई"लाई बढी महत्वपूर्ण ठान्नुको कुनै औचित्य छैन | आइन्स्टाइन, सोपेन हावर, म्याक्समुलर आदिले गीताको गूदी होइन बोक्रो मात्र बुझेका थिए, तेसैको आधारमा…
श्रीमद्भगवद्-गीतामा प्रयुक्त उपमा आज गीता कालजयी ज्ञान बनेको छ | गीता पढ्ने धेरै छन् | गीताको धेरैले व्याख्या गरेका छन् | आद्य शङ्कराचार्यले पहिलो व्याख्या गरे | पश्चिमाले यो आठौँ शताब्दिको कुरा भनेका छन् | त्यस भन्दा पहिलेका व्याख्या…
दाम्पत्य योग - १ पति र पत्नी यी दुईबटाको संयोगले मान्छेको जन्म हुन्छ | वेदले विवाहित पतिपत्नीलाई दम्पति भन्छ | दम्पति मिलेर दिनरात चल्ने गृहस्थरूपि महायज्ञ सम्पादन गरिरहेका हुन्छन् | यो जीवनरूप यज्ञमा पत्नी धर्मक्षेत्र हुन् भने पति कर्मक्षेत्र…
श्रीकृष्णतत्व विहान ब्रह्ममुहुर्तमा उठ्ने र केही वेर मनमनै गायत्री जप्ने वानी बसेको ४४ वर्षजति भयो | विहानको शान्त, स्वच्छ र कोलाहलरहित बातावरण सबैको लागि हितकर नै छ भन्ने मेरो ठम्याईरहेको छ | म सबै देवीदेवतामा आस्था राख्छु तर बाल्यकाल…
गीता : जीवनको संगीत महाभारत संस्कृतको विशालकाय महाकाव्य हो | महाभारतकै सानो अंश गीता हो | धेरैले गीतालाई "श्रीमद्भगवद्-गीता" पनि भन्छन् | कृष्णले गाएको हुँदा यो गीता भएको हो | वेदब्यासले कृष्णले दिएको प्रवचनलाई श्लोक बनाएर महाभारतमा राखेका हुन्…
मैले एसो भने "संस्कृत शव्दबाट संस्कृति बनेको हो | हामीले अंग्रेजी पढ्न निकै प्रयत्न गर्नुपर्छ तर संस्कृत पढ्ने तेती परिश्रम गर्नुपर्दैन | संस्कृत हामीले बोल्ने नेपाली, मैथिली, भोजपुरी, नेवारीआदिमा संस्कृत शब्दहरू राइछाई छन् | नेपाली बोल्नेले अंग्रेजी सिक्न गरिने…
जयहोस् आदि शंकराचार्य केवल ३२ वर्षको उमेरसम्म जीवित रहेका आदि शंकराचार्यले (सन् ७८८–८२० म्याक्समूलर) ले वैदिक सनातन धर्म, संस्कृति तथा सभ्यताको पुरोत्थानको लागि जुन योगदान गर्नुभयो तेसैले आज हामीले आफुलाई सनातनी भनेर चिनिन पाएका छौँ | यहाँ आचार्य शङ्करका…