मान्छे केवल बाँच्नका लागि जन्मिएको प्राणी होइन । ऊ आफ्नो जीवनको अर्थ खोज्ने प्राणी हो। रूख बढ्छ, पशु चल्छ, नदी बग्छ, तारा चम्किन्छ तर मान्छे मात्र यस्तो चेतन अस्तित्व हो जसले सोध्नेगर्छ—म को हुँ ? म किन बाँचेको छु…
कुन गीता प्रमाणिक ? “कुन गीता पढ्ने ?” भन्ने प्रश्न बाहिरबाट हेर्दा सामान्य देखिन्छ, तर यसको गहिराइमा प्रवेश गर्दा यो प्रश्न केवल पुस्तक छनोटको नभएर ज्ञानको स्रोत, व्याख्याको मर्यादा, परम्पराको प्रमाणिकता, भाषाको सीमा, गुरु–व्यापार, सम्प्रदायवाद र साधकको आत्मविवेकसँग सम्बन्धित…
दाम्पत्य जीवन केवल जिम्मेवारी, कर्तव्य र अनुशासनको कठोर संरचना मात्र होइन | यो त हाँसो, मुस्कान, कोमल ठट्टा, मायालु जिस्क्याइ र आत्मीय संवादले भरिएको जीवनयात्रा हो | पति–पत्नीबीचको जिस्किनु, सामान्य ठट्टा वा प्रेमिल चिढ्याइलाई कतिपयले हल्का रूपमा लिन्छन् |…
पतिपत्नीले विर्सिएको सप्तपदी प्रतिज्ञा डा. गोविन्दशरण उपाध्याय हिन्दु विवाहका क्रममा गुरूले पतिपत्नी दूवैबाट सप्तपदी क्रिया गराउनुभएको हो | हरेक हिन्दु पतिपत्नीले सातबटा ऋषिपहाडहरू उक्लदै निम्नमात्र पढ्नुभएको हो | तर अहिले कुनै पनि मन्त्र स्मरण छैन | विवाह संस्कारमा उच्चारण…
अस्थिरता, अन्धविश्वास र मानसिक स्वास्थ्य जव कुनै समाजमा राजनैतिक, युद्ध, अस्थिरता, प्राकृतिक प्रकोप, अशान्ति, अनिश्चय वा अन्य कारणले जीवनप्रति नकारात्मक दृष्टिकोणको विकास हुन्छ, त्यस समाजमा मानसिक समस्याहरू बढ्छन् | अन्धविश्वासहरूप्रति मान्छेको अभिरुचि बढ्छ | अन्धविश्वासको जगमा आफ्नो व्यवसाय फैलाउनेहरूको…
जेन्जी आन्दोलनपछि: भविष्यको वहस नेपालमा बहस छ | प्रत्यक्ष निर्वाचनको पक्षमा | प्रतिनिधिमूलक निर्वाचनको पक्षमा | प्रत्यक्षले भन्छ : राष्ट्रपतिका लागि जनताले प्रत्यक्ष भोट दिनुपर्छ | अहिकेको व्यबस्था प्रतिनिधिको हो | जनताले प्रतिनिधि चुन्छन् | प्रतिनिधिले प्रधानमन्त्री | प्रधानमन्त्रीले…
मलाई राजनीतिप्रति पटक्कै रुचि छैन | एसका दूइवटा कारण छन् - पहिलो राजनीति शब्द छल, ढोला, भ्रष्टाचार तथा ठगीको पर्याय बनेको छ, दोस्रो मेरो स्तरको मान्छेले राजनीतिलाई बाटो दिने हो, राजनीति गर्ने होइन | तर नेपालको राजनैतिक विकासक्रमहरू देखेर/भोगेर…
नालन्दा-तक्षशीला, पर्वत र गयासुद्दीन तुगलक पश्चिमाहरूको इतिहासका भर परेर धेरैजसो नेपाली बौद्ध र तथाकथित विदेशीहरूले आफ्नो फाइदाका लागि विज्ञ भनेर किनेका नेपाली मूलका विद्वानहरूले सन् ८०० तिर श्रीशंकराचार्यले काठमाडौँका बौद्धहरूलाई पराजित गरेर बौद्ध-पुस्तकालयमा आगो लगाएर बौद्धहरूको बर्चश्व मासेका थिए…
म किन फेरी हिन्दू-धर्ममा फर्कन चाहन्छु ? मिति २०७४/११/१ शिवरात्रीका दिन हवाईजहाजमा चितवनबाट काठमाडौं फर्कने क्रममा मसंगैको सीटमा बसेका एकजना नेपालीसंग भएको कुराकानीको सार-जस्ताको तस्तै यहा लेखेको छु | उहाको नाम र ठेगाना मैले नसोधेको हुँदा लेख्न सकिन |…
म नेपाली नागरिक सायद नेपाली राजनैतिक क्षितिजमा एत्ति परिचयले पुग्दैन | यो मात्र परिचय लिएर मालपोतमा गए निर्दयी कर्मचारीले अतिरिक्त आर्थिक सुविधा नलिए काम नै गर्दैनन् | सत्य सेवा सुरक्षणम् नारा लेखेको भित्तो मुनि बस्ने प्रहरी अधिकृतले गुनासो सुन्दैन…
कमारो र घर्तिको वरपीपल चौपारी फागुन २०७२ को कुरा हो | गाविसले बाटो खन्न डोजर बोलाएको रहेछ | त्यो डोजरले घर्तिगाउँमा रहेको चौपारी मासेर बनाउने पर्नुभयो |सबै गाउँले चौपारी मास्नु पर्ने पक्षमा थिए | गाउँका ७४ वर्षी रामलाल घर्ति…
हाम्रो गुरुकुल हामीलाई पाश्चात्य शिक्षा प्रणालीको नशा लागेको छ | वर्षौंको नशाले हाम्रो चेतना अर्ध-जागृत अवस्थामा पुगेको छ | शिक्षाविद वा राजनैतिक नेतृत्वका रूपमा हामीले वर्तमान शिक्षानीतिको विकल्प हुन्छ भन्ने विचारसंग डराउँछौँ | यो भ्रम, नशाले हामी रोगग्रस्त भएका…
कथा, इतिहास-संस्कृति र स्वस्थानी नारायण गाउँले मेरा फेसबुके साथी हुन् | उनको र मेरो फेसबुकमा बाहेक भेट भएकै छैन | उनी बेलायतमा वसोवास गर्छन् | आज उनको फेसबुकले स्वस्थानीका विषयमा बोलेको छ | उनी बेलायतमा बसेर पनि स्वस्थानीको कुरा…
शैक्षिकजागरणको रैथाने पर्व - सरस्वती पूजा ऋषिहरूले वेदमा भनेकै हुन् - ऊठ, जाग र आफ्नो श्रेष्ठ लक्ष प्राप्त गर | र यस्तो लक्ष केवल विद्याले दिन्छ | आफ्ना छोराछोरीलाई नपठाउने आमावुवाहरू शत्रु हुन् | न पढेको मान्छे हाँसहरूका वीचमा…
धार्मिकता र साम्प्रदायिकता ! म इंग्ल्यान्डमा भ्रमण गर्ने क्रममा ओमानको विमानमा यात्रा गरिरहेको थिए | मेरो र एकजना गोरी महिलाको सीट जोडिएको थियो | स्वाभाविक रूपमा हामी कुरागर्न थाल्यों | विविध कुरा गर्दै जाँदा उनले मसंग सोधिन् - तपाईंको…
कार्लमार्क्स : दार्शनिक कि अर्थशास्त्री ? कुनै नेपालीले साम्यवादी दार्शनिक सम्प्रदायको आविष्कार गरेको होइनन् | नेपाली साहित्यमा बामपन्थ शब्द हिन्दीबाट उधारो लिइएको हो जुन १८ रौँ शताब्दिको फ्रान्सेली राज-सभासंग सम्वन्धित छ | परिवर्तनवादीहरू राजाको सिंहासनको देब्रेतिर बस्थे भने त्यसबेलाका…