मान्छे केवल बाँच्नका लागि जन्मिएको प्राणी होइन । ऊ आफ्नो जीवनको अर्थ खोज्ने प्राणी हो। रूख बढ्छ, पशु चल्छ, नदी बग्छ, तारा चम्किन्छ तर मान्छे मात्र यस्तो चेतन अस्तित्व हो जसले सोध्नेगर्छ—म को हुँ ? म किन बाँचेको छु…
कुन गीता प्रमाणिक ? “कुन गीता पढ्ने ?” भन्ने प्रश्न बाहिरबाट हेर्दा सामान्य देखिन्छ, तर यसको गहिराइमा प्रवेश गर्दा यो प्रश्न केवल पुस्तक छनोटको नभएर ज्ञानको स्रोत, व्याख्याको मर्यादा, परम्पराको प्रमाणिकता, भाषाको सीमा, गुरु–व्यापार, सम्प्रदायवाद र साधकको आत्मविवेकसँग सम्बन्धित…
दाम्पत्य जीवन केवल जिम्मेवारी, कर्तव्य र अनुशासनको कठोर संरचना मात्र होइन | यो त हाँसो, मुस्कान, कोमल ठट्टा, मायालु जिस्क्याइ र आत्मीय संवादले भरिएको जीवनयात्रा हो | पति–पत्नीबीचको जिस्किनु, सामान्य ठट्टा वा प्रेमिल चिढ्याइलाई कतिपयले हल्का रूपमा लिन्छन् |…
पतिपत्नीले विर्सिएको सप्तपदी प्रतिज्ञा डा. गोविन्दशरण उपाध्याय हिन्दु विवाहका क्रममा गुरूले पतिपत्नी दूवैबाट सप्तपदी क्रिया गराउनुभएको हो | हरेक हिन्दु पतिपत्नीले सातबटा ऋषिपहाडहरू उक्लदै निम्नमात्र पढ्नुभएको हो | तर अहिले कुनै पनि मन्त्र स्मरण छैन | विवाह संस्कारमा उच्चारण…
अस्थिरता, अन्धविश्वास र मानसिक स्वास्थ्य जव कुनै समाजमा राजनैतिक, युद्ध, अस्थिरता, प्राकृतिक प्रकोप, अशान्ति, अनिश्चय वा अन्य कारणले जीवनप्रति नकारात्मक दृष्टिकोणको विकास हुन्छ, त्यस समाजमा मानसिक समस्याहरू बढ्छन् | अन्धविश्वासहरूप्रति मान्छेको अभिरुचि बढ्छ | अन्धविश्वासको जगमा आफ्नो व्यवसाय फैलाउनेहरूको…
जेन्जी आन्दोलनपछि: भविष्यको वहस नेपालमा बहस छ | प्रत्यक्ष निर्वाचनको पक्षमा | प्रतिनिधिमूलक निर्वाचनको पक्षमा | प्रत्यक्षले भन्छ : राष्ट्रपतिका लागि जनताले प्रत्यक्ष भोट दिनुपर्छ | अहिकेको व्यबस्था प्रतिनिधिको हो | जनताले प्रतिनिधि चुन्छन् | प्रतिनिधिले प्रधानमन्त्री | प्रधानमन्त्रीले…
टुंडालको संदेश जव काम-वासनाको भारी बोकेका मानिसहरू पशुपतिनाथ, चाँगुनारायण, गुह्वेश्वरी, कृष्णमन्दिर, दत्तात्रेयआदिमा पुग्छन् उनीहरूको पहिलो नजर ती मन्दिरको छानाका कामाचरणमा निमग्न टुंडालहरूमा पर्छ | तेस बखत धेरैजसोले मन्दिरका स्वामी देवीदेवताहरूको अस्तित्व भुल्छन् | चर्चा-परिचर्चा र ध्यानको विषय केवल टुंडालका…
किन एस्तो ? आज भोली अचम्मको ट्रेन्ड चलिरहेको छ | विदेशी विद्वानहरूको नक्कल गर्दै जैन तथा बौद्ध अध्येताहरूले पनि "बुद्धको समय भन्दा पहिला कुनै पनि उपनिषद, सूत्र, साहित्य लेखिएका थिएनन्" भनेर लेख्न थालेका छन् | सन् २०१७ को मार्च…
इतिहास आर्य-अनार्य हुँदैन ! म इतिहासको विद्यार्थी होइन तर एसको अर्थ मैले इतिहास जाँन्दैजान्दिन भन्ने चाहिं होइन | इतिहास खरो हुन्छ र तेसमा काल्पनिकता हुँदैन | सबैलाई थाहा छ, अंग्रेजहरूले इतिहास लेख्दा आफ्नो "सुर्प्रिमेसी" स्थापित गर्न बेइमानी गरेका थिए…
अवको दशैं !! दशैँ आयो | घर-घर दशैंको तयारी हुँदैछ | फरकफरक तवरले | पहाड-हिमाल तराई सबैतिर | मान्ने तरिका फरक होलान् | दशैं मान्दिन भन्ने पनि होलान् | नमान्नेहरूका लागि कर पनि छैन | कर गर्नु पनि हुँदैन…
प्रमको सपनामा होची मिन्ह नेपालका साम्यवादी प्रधानमन्त्री ओलीजी संयुक्त राष्ट्रसंघमा प्रतिनिधित्व गर्न गएको बखतमा भियतनामका स्वर्गीय प्रधानमन्त्री श्रीहोची मिन्ह अचानक सपनामा प्रकट भए र प्रमसंग एस्तो कुराकानी भयो : प्रम ओली : ओहो, कमरेड सारै खुसी लाग्यो | अहिले…
भष्टाचार-सेलेब्रेटी र परिवर्तन मलाई नेपालको माया लाग्छ | मेरो मायाको छहारीमा सबै नेपाली पर्छन् | नेपाल राष्ट्रपनि पर्छ | नेपाल राष्ट्रलाई चलाउने, संचालन गर्ने राज्यका स्थायी संरचनाहरू पनि पर्छन् | तर मेरो मायाको दयाराभित्र अनैतिक कर्म गर्ने, नेपालीपन भन्दा…
चारवैष्णव सम्प्रदाय सक्षिप्त परिचय भविष्य महापुराणमा चार आधिकारिक वैष्णव सम्प्रदायहरूको वर्णन भएको छ | वैष्णवको अर्थ विष्णु समबन्धि उपासक हुन्छ | नेपाली समाजमा वैष्णव भन्दा साथ विशुद्ध शाकाहारी, अहिंसक, भगवान विष्णु वा उनका अवतारहरूको उपासना गर्ने र मन्दिर, उपासना…
पर्वत की छोरी पार्वती संस्कृतका प्रकाण्ड विद्वान महाकविले रघुवंश महाकाव्यको मंगलाचरणमा पार्वती परमेश्वरौ : (१/१) मा देवी पार्वतीको भगवान् शिवको परिवारका रुपमा गरेका छन् | कालिदासका शिवपार्वती परमेश्वर हुन् | तेसरी नै महाकविले कुमार संभवमा देवी पार्वतीको जन्मदेखि लिएर…
मैं बाँचु, मैं मैं हाँसु तल फोटोमा उल्लेख भएको संख्या आज अपरान्ह २: २१ मिनटको वखतमा विश्वभरि फैलिएर रहेका मानिस नामक प्राणीको जनसंख्या हो | मान्छेको एतिविध्न जनसंख्या बढ्यो किनभने उसको स्वार्थले जीवित रहनका लागि जे-सुकै गरिरहेको छ |…
दशैं र तिहारको अवसरमा मान्छेले मनाउने जुनसुकै चाडवाडहरू सांस्कृतिक निरन्तरता र रमाइलोका लागि हुन्छन् | संस्कृति, सभ्यता, नैतिकता, धार्मिकताआदि विषयहरू मान्छेको आफ्नो खुवी हो | एक्लै व सामुहिकरूपमा रमाइलो गर्ने पनि मान्छे नै हुन्छ | धार्मिक विधानहरू आविष्कार गरेर…