मान्छे केवल बाँच्नका लागि जन्मिएको प्राणी होइन । ऊ आफ्नो जीवनको अर्थ खोज्ने प्राणी हो। रूख बढ्छ, पशु चल्छ, नदी बग्छ, तारा चम्किन्छ तर मान्छे मात्र यस्तो चेतन अस्तित्व हो जसले सोध्नेगर्छ—म को हुँ ? म किन बाँचेको छु…
कुन गीता प्रमाणिक ? “कुन गीता पढ्ने ?” भन्ने प्रश्न बाहिरबाट हेर्दा सामान्य देखिन्छ, तर यसको गहिराइमा प्रवेश गर्दा यो प्रश्न केवल पुस्तक छनोटको नभएर ज्ञानको स्रोत, व्याख्याको मर्यादा, परम्पराको प्रमाणिकता, भाषाको सीमा, गुरु–व्यापार, सम्प्रदायवाद र साधकको आत्मविवेकसँग सम्बन्धित…
दाम्पत्य जीवन केवल जिम्मेवारी, कर्तव्य र अनुशासनको कठोर संरचना मात्र होइन | यो त हाँसो, मुस्कान, कोमल ठट्टा, मायालु जिस्क्याइ र आत्मीय संवादले भरिएको जीवनयात्रा हो | पति–पत्नीबीचको जिस्किनु, सामान्य ठट्टा वा प्रेमिल चिढ्याइलाई कतिपयले हल्का रूपमा लिन्छन् |…
पतिपत्नीले विर्सिएको सप्तपदी प्रतिज्ञा डा. गोविन्दशरण उपाध्याय हिन्दु विवाहका क्रममा गुरूले पतिपत्नी दूवैबाट सप्तपदी क्रिया गराउनुभएको हो | हरेक हिन्दु पतिपत्नीले सातबटा ऋषिपहाडहरू उक्लदै निम्नमात्र पढ्नुभएको हो | तर अहिले कुनै पनि मन्त्र स्मरण छैन | विवाह संस्कारमा उच्चारण…
अस्थिरता, अन्धविश्वास र मानसिक स्वास्थ्य जव कुनै समाजमा राजनैतिक, युद्ध, अस्थिरता, प्राकृतिक प्रकोप, अशान्ति, अनिश्चय वा अन्य कारणले जीवनप्रति नकारात्मक दृष्टिकोणको विकास हुन्छ, त्यस समाजमा मानसिक समस्याहरू बढ्छन् | अन्धविश्वासहरूप्रति मान्छेको अभिरुचि बढ्छ | अन्धविश्वासको जगमा आफ्नो व्यवसाय फैलाउनेहरूको…
जेन्जी आन्दोलनपछि: भविष्यको वहस नेपालमा बहस छ | प्रत्यक्ष निर्वाचनको पक्षमा | प्रतिनिधिमूलक निर्वाचनको पक्षमा | प्रत्यक्षले भन्छ : राष्ट्रपतिका लागि जनताले प्रत्यक्ष भोट दिनुपर्छ | अहिकेको व्यबस्था प्रतिनिधिको हो | जनताले प्रतिनिधि चुन्छन् | प्रतिनिधिले प्रधानमन्त्री | प्रधानमन्त्रीले…
वैदेशिक रोजगार पतिपत्नीको प्रेम सामाजिक संजालको प्रयोग गर्न नजान्नेहरू समस्यामा पर्छन् | समस्याको कारण सामाजिक संजालमा आएका समाचार हुन्छन् | सामाजिक संजालमा जीवनका गोप्य घटनाहरू आदानप्रदान गर्न नजान्दा हुन्छ | असामाजिक संजालमा छरिएका विषयहरूलाई आफ्नो जीवनसंग जोड्दा हुन्छ |…
श्रद्धा र श्राद्ध ! आफ्ना पूर्खाको सम्झना गर्ने परम्परा विश्वभरी नै छ | आ-आफ्नो संस्कृति तथा परम्पराअनुसार पुर्खाहरूलाई सबैले स्मरण गर्छन् | तर पूर्खाहरूको लागि नै भनेर वर्षका १५ दिनहरू छुट्याउने हिन्दू संस्कार अदभूत छ | हामीले आफ्नो संस्कार…
नवरात्रीको नेपाल सरोकार नवरात्रीमा देवीको आराधना हुन्छ | देवीको अर्थ प्रकाश हो | हामी देवीका अंश हौँ | हाम्रो शरीर आमाको शरीरको अंश हो | हाम्री आमा पनि देवी अर्थात् शक्तिकै अंश हुन् | यस अर्थमा मेरी/हाम्री आमा पनि…
प्रत्ययवादी मार्क्सवाद आज भन्दा २७ सयवर्ष पहिले महात्मा मनुले "भूगोल, सामाजिक र सांस्कृतिक परिवेश र पारिवारिक पृष्ठभूमिका आधारमा व्यक्तिको व्यक्तिगत र सामाजिक चरित्र विकास हुन्छ, सबैले आफ्नो आवश्यकताअनुसार आ-आफ्ना चरित्रको शिक्षा-दीक्षा प्रदान गरूँन्" नेपाली चिन्तनको बहुलतालाई मलजल गरेका थिए…
दार्शनिक श्रीकृष्ण मलाई श्रीकृष्ण मन पर्छन् | कृष्णलाई पढ्नेहरूलाई कृष्णले आकर्षित गर्छन् | कृष्णलाई भगवान् मान्ने र कृष्णलाई भगवान नमान्नेहरू सबैका लागि कृष्ण आकर्षक छन् | एउटा झ्यालखानामा फूलेको फूल कृष्ण (काले) कसरी "भगवान् स्वयम्"मा रुपान्तरित भयो ? बुझ्नका…
बौद्ध कि बुद्धिज्म ? सिद्धार्थ गौतमले जन्म, मृत्यु, जरा तथा ब्याधिबाट मुक्ति प्राप्त गर्न साधना गरेरका थिए | दुख, दुखको उदय, दुखहरूको कारण र दुख निरोधको साधन - यी चारबटा सत्यको साक्षात्कार गरे | यो सत्यसाक्षात्कार गरेपछि उनी जीवनमुक्ति…
हाम्रो तीज : सबैको तीज तीज एउटा आध्यात्मिक पर्व हो | प्रेम तथा सद्भावको लागि हो | पतिपत्नी र परिवार वीच प्रेम वर्धनका लागि हो | संगी-संगिनीहरूसंग पुनर्मिलनका लागि हो | माइतीहरूसंग बाल्यकाल साट्नका लागि हो | घरायसी बन्धनबाट…
अग्निदहन पढेपछि "जुन कुरासंग डर लाग्छ तेसैसंग नजिक हुन खोज्यो भने डर विस्तारै हराउंदै जान्छ | डर पनि कुकुर जस्तै हो डराएर भाग्यो भने झन् लखेट्छ | नडराईकन रोकिने हो भने रोकिन्छ" ( अग्निदहन, पेज ११५) विज्ञानका विद्यार्थी, नेपाली…
विद्यार्थीहरूलाई यो सिकाउने कि ? आज अभिभावकहरू आफ्ना बालबालिकालाई दुई-अढाई वर्षको उमेर नपुग्दै विद्यालय पठाउन आतुर देखिन्छन् र निर्ममतापूर्वक आमाको दूध, परिवारको न्यानो छोडाएर मोंटेशरीमा घोक्रेठ्याक लगाएर फुर्सदको उत्सव मनाउछन् | हालका दिनहरूमा यो ट्रेण्ड निकै "आधुनिक, कामकाजी तथा…
अज्ञानी अभिभावक !! नेपालका हरेक भाषाहरू नेपाली भाषा नै हुन् | सबैको संरक्षण र सम्बर्धन हुनुपर्छ | अहिले हाम्रो संचारको भाषा नेपाली हो | हामीले एसमा गौरव गर्नुपर्छ | हिन्दी भाषाको विकासको लागि विशाल छिमेकी भारत छंदै छ |…