मान्छे केवल बाँच्नका लागि जन्मिएको प्राणी होइन । ऊ आफ्नो जीवनको अर्थ खोज्ने प्राणी हो। रूख बढ्छ, पशु चल्छ, नदी बग्छ, तारा चम्किन्छ तर मान्छे मात्र यस्तो चेतन अस्तित्व हो जसले सोध्नेगर्छ—म को हुँ ? म किन बाँचेको छु…
कुन गीता प्रमाणिक ? “कुन गीता पढ्ने ?” भन्ने प्रश्न बाहिरबाट हेर्दा सामान्य देखिन्छ, तर यसको गहिराइमा प्रवेश गर्दा यो प्रश्न केवल पुस्तक छनोटको नभएर ज्ञानको स्रोत, व्याख्याको मर्यादा, परम्पराको प्रमाणिकता, भाषाको सीमा, गुरु–व्यापार, सम्प्रदायवाद र साधकको आत्मविवेकसँग सम्बन्धित…
दाम्पत्य जीवन केवल जिम्मेवारी, कर्तव्य र अनुशासनको कठोर संरचना मात्र होइन | यो त हाँसो, मुस्कान, कोमल ठट्टा, मायालु जिस्क्याइ र आत्मीय संवादले भरिएको जीवनयात्रा हो | पति–पत्नीबीचको जिस्किनु, सामान्य ठट्टा वा प्रेमिल चिढ्याइलाई कतिपयले हल्का रूपमा लिन्छन् |…
पतिपत्नीले विर्सिएको सप्तपदी प्रतिज्ञा डा. गोविन्दशरण उपाध्याय हिन्दु विवाहका क्रममा गुरूले पतिपत्नी दूवैबाट सप्तपदी क्रिया गराउनुभएको हो | हरेक हिन्दु पतिपत्नीले सातबटा ऋषिपहाडहरू उक्लदै निम्नमात्र पढ्नुभएको हो | तर अहिले कुनै पनि मन्त्र स्मरण छैन | विवाह संस्कारमा उच्चारण…
अस्थिरता, अन्धविश्वास र मानसिक स्वास्थ्य जव कुनै समाजमा राजनैतिक, युद्ध, अस्थिरता, प्राकृतिक प्रकोप, अशान्ति, अनिश्चय वा अन्य कारणले जीवनप्रति नकारात्मक दृष्टिकोणको विकास हुन्छ, त्यस समाजमा मानसिक समस्याहरू बढ्छन् | अन्धविश्वासहरूप्रति मान्छेको अभिरुचि बढ्छ | अन्धविश्वासको जगमा आफ्नो व्यवसाय फैलाउनेहरूको…
जेन्जी आन्दोलनपछि: भविष्यको वहस नेपालमा बहस छ | प्रत्यक्ष निर्वाचनको पक्षमा | प्रतिनिधिमूलक निर्वाचनको पक्षमा | प्रत्यक्षले भन्छ : राष्ट्रपतिका लागि जनताले प्रत्यक्ष भोट दिनुपर्छ | अहिकेको व्यबस्था प्रतिनिधिको हो | जनताले प्रतिनिधि चुन्छन् | प्रतिनिधिले प्रधानमन्त्री | प्रधानमन्त्रीले…
चिनीया दर्शन : फा अर्थात् स्तर राजर्षी मनुले जस्तो देश र जुन परिवेशमा मान्छेको जन्म हुन्छ, तेस्ले तेसै प्रकारको जीवनशैली अनुकरण गरोस्” भन्दै हरेक देश र तेहाका निवासीहरूको स्वतन्त्रतालाई प्राकृतिक रूपमा स्वीकार गरेका छन् | देश, काल र परिस्थितिअनुसार…
गौमांस र गौमांसजन्य पदार्थबाट जोगिनुपर्छ मध्यपूर्व र विदेशका अन्य भागमा काम गर्ने हिन्दूबौद्धहरूलाई विभिन्न प्रलोभनमा परेर वा मोडर्न बन्ने वा देखिने लहडमा गाईको मासु ख्वाइन्छ/खाइन्छ भन्ने सुनिएको छ | गौ-मांस दृढतापूर्वक अस्वीकार गरौँ | एक पटक गौ-मांस मुखमा परेपछि…
आचार्य निम्वार्क र बाबा नानक नेपालमा आज द्वैताद्वैतमतका संस्थापक श्री निम्वार्कचार्य र गौ-रक्षाका लागि वलिदान दिने शिख अर्थात् शिष्य-परम्परा आरम्भ गर्ने गुरू नानकदेवको ५५० सौं जन्मजयन्ति परेको हुँदा श्रीनिम्बार्क सम्प्रदायका विनम्र अनुयायी र नानकदेवका अनुयायीहरूमा हार्दिक अभिनन्दन तथा बधाई…
संस्कृत नपढेको मा पश्चाताप !! वरिष्ठ प्राध्यापकज्यूहरूले "संस्कृत नपढ्नाले अनुसन्धान गर्दा प्राथमिक स्रोतमा प्रवेश गर्न सकिएन | संस्कृत साहित्यमा भएको बैज्ञानिक पक्षलाई उजागर गर्न सकिएन" भन्दै संस्कृत पढ्ने इच्छा प्रकट गरेको धेरै पटक र धेरै ठाउँमा सुनिएको छ |…
हाम्रो दर्शन खोइ ? १. आज विश्वदर्शनशास्त्र दिवस सन् २०१९ | विशेष गरेर मजस्तो दर्शनशास्त्र पढाएर/पढेर जीवन यापन गर्ने व्यक्तिको लागि पर्व नै हो | विश्वभरी दर्शनशास्त्रसंग सरोकार राख्नेहरूले आ-आफ्नो तवरले दर्शनशास्त्र दिवस मनाउने गर्छन् | आज ५ नेपाल…
ब्राह्मणको यथार्थ !! मनुस्मृतिमा ब्राह्मणहरूका लागि छ प्रकारका कर्म तोकिएका छन् "पढ्ने/पढाउने/ यज्ञ गर्ने/गराउने र दान दिने र लिने र पछि श्रीमद्भगवत-गीताले यही तत्थ्यलाई अनुमोदन गरेको छ | प्राचीन संस्कृत, जैन र बौद्ध साहित्यहरूमा "ब्राह्मणहहरूले भिक्षा गरेर जीवन यापन"…
महात्मा गान्धीको दशैं सयोग नै भन्नुपर्छ - एस पटक दशैंको मुखमा विश्वअहिंसा दिवस परेको छ | आज अर्थात् अंग्रेजी महिनाको दोस्रो तारिख - महात्मा गान्धीको जन्म दिन | अहिंसा दर्शनलाई महात्मा गान्धीले जीवनशैली बनाएका थिए | यो पनि संयोग…
त्रिकदर्शन अर्थात् प्रत्यभिज्ञा दर्शनका कुरा आचार्य वसुगुप्तले (सन् ८०० तिर ) सपनामा भगवान शिवको दर्शन गरी "शिवसूत्र" प्राप्त गरेको भन्ने त्रिकदार्शनिकहरूको विश्वास छ | समस्त त्रिकदर्शन एसै शिवसूत्रको जरोकिलोमा उभिएको छ | आचार्य वसुगुप्त कश्मीरमा जन्मेका हुनाले त्रिकदर्शनलाई कश्मीर…
आखिर श्रीकृष्ण रहेछ एक : देवकोटाको दार्शनिक चिन्तन नेपाली भाषीहरूका लागि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा लक्ष्मीझैं पनि प्रिय छन् | आज पनि नेपालमा सबैभन्दा सम्मान र चर्चा पाउने साहित्यकार यिनै हुन् | यस्तो चर्चा निरापद छैन किनभने देवकोटाको व्यक्तित्व एस्तै थियो…