मान्छे केवल बाँच्नका लागि जन्मिएको प्राणी होइन । ऊ आफ्नो जीवनको अर्थ खोज्ने प्राणी हो। रूख बढ्छ, पशु चल्छ, नदी बग्छ, तारा चम्किन्छ तर मान्छे मात्र यस्तो चेतन अस्तित्व हो जसले सोध्नेगर्छ—म को हुँ ? म किन बाँचेको छु…
कुन गीता प्रमाणिक ? “कुन गीता पढ्ने ?” भन्ने प्रश्न बाहिरबाट हेर्दा सामान्य देखिन्छ, तर यसको गहिराइमा प्रवेश गर्दा यो प्रश्न केवल पुस्तक छनोटको नभएर ज्ञानको स्रोत, व्याख्याको मर्यादा, परम्पराको प्रमाणिकता, भाषाको सीमा, गुरु–व्यापार, सम्प्रदायवाद र साधकको आत्मविवेकसँग सम्बन्धित…
दाम्पत्य जीवन केवल जिम्मेवारी, कर्तव्य र अनुशासनको कठोर संरचना मात्र होइन | यो त हाँसो, मुस्कान, कोमल ठट्टा, मायालु जिस्क्याइ र आत्मीय संवादले भरिएको जीवनयात्रा हो | पति–पत्नीबीचको जिस्किनु, सामान्य ठट्टा वा प्रेमिल चिढ्याइलाई कतिपयले हल्का रूपमा लिन्छन् |…
पतिपत्नीले विर्सिएको सप्तपदी प्रतिज्ञा डा. गोविन्दशरण उपाध्याय हिन्दु विवाहका क्रममा गुरूले पतिपत्नी दूवैबाट सप्तपदी क्रिया गराउनुभएको हो | हरेक हिन्दु पतिपत्नीले सातबटा ऋषिपहाडहरू उक्लदै निम्नमात्र पढ्नुभएको हो | तर अहिले कुनै पनि मन्त्र स्मरण छैन | विवाह संस्कारमा उच्चारण…
अस्थिरता, अन्धविश्वास र मानसिक स्वास्थ्य जव कुनै समाजमा राजनैतिक, युद्ध, अस्थिरता, प्राकृतिक प्रकोप, अशान्ति, अनिश्चय वा अन्य कारणले जीवनप्रति नकारात्मक दृष्टिकोणको विकास हुन्छ, त्यस समाजमा मानसिक समस्याहरू बढ्छन् | अन्धविश्वासहरूप्रति मान्छेको अभिरुचि बढ्छ | अन्धविश्वासको जगमा आफ्नो व्यवसाय फैलाउनेहरूको…
जेन्जी आन्दोलनपछि: भविष्यको वहस नेपालमा बहस छ | प्रत्यक्ष निर्वाचनको पक्षमा | प्रतिनिधिमूलक निर्वाचनको पक्षमा | प्रत्यक्षले भन्छ : राष्ट्रपतिका लागि जनताले प्रत्यक्ष भोट दिनुपर्छ | अहिकेको व्यबस्था प्रतिनिधिको हो | जनताले प्रतिनिधि चुन्छन् | प्रतिनिधिले प्रधानमन्त्री | प्रधानमन्त्रीले…
ब्रतबन्ध संस्कारपछि द्विजत्व प्राप्त हुन्छ | संस्कारात् द्विज उच्यते उपनयनको अर्थ हो ब्रह्मसूत्र धारण संस्कार सिक्नु तथा वेदआदि पढ्न गरेर गुरुका निकट जानु | ब्रतबन्धको अर्थ हो - ब्रह्मसूत्र (जनै) धारण गरेर २५ वर्षसम्म ब्रह्मचर्य धारण गर्दै आफ्नो अभिरुचिको…
यो कथा होइन : ११६ स्थान : आफ्नै निवास, समय : ३:४६ एउटा सेतो घोडा चौरमा घाँस चलिरहेको थियो | हरियो चौर आकर्षक देखिन्थ्यो | घोडा पनि निस्फिक्री थियो, सायद घाँसको आनन्द लिइरहेको थियो | सफा आकाशको आनन्द फरक…
यो कथा होइन : १६५ (डक्टर : माया) स्थान : पशुपति, समय : ६:२० बेलुका तीन जना बृद्धहरू एकआपसमा भलाकुसारीमा व्यस्त थिए | सबैको उमेर ७५ कटेको हुनुपर्छ भन्ने मेरो अनुमान छ | संयोग नै मान्नुपर्छ ब्रतबन्धको निम्तो मान्न…
क्रमशः मौसम वदलिन थाल्यो | गर्मीको ऋतुमा चिसो र चिसोको मौसममा गर्मी हुन थाल्यो | गर्मीमा फल्ने धान चिसोको कारणले फल्न छोड्यो भने चिसोमा फल्ने गहुँआदि पनि फल्न छोडे | सम्पूर्ण अन्न, फलफुल तथा अन्य खाद्यवस्तुहरू ऋतु परिवर्तनका कारण…
स्थान : गौशाला समय : ४:५० तीन जना प्रौढहरू गफिंदै हुनुहुन्थ्यो : (१) मलाई मज्जाले निंद लाग्छ किनभने मैले उप्रान्त पैसा कमाउनेतिर होइन व्यबस्थापन गर्ने कुरामा ध्यान दिंदैछु | (२) मलाई निंद लाग्दैन किनभने मैले कमाईरहेको पैसाको व्यबस्थापन मेरो…
धार्मिक कार्यहरूमा दानदातव्य गर्दा निकै होस् पुर्याउनु पर्छ | धर्मभीरू मनोविज्ञानको फाइदा उठाएर धर्मका नाममा इमोशनल-व्याकमेलिंग गर्ने धूर्त र विनम्र, सदाचारी, परम्परागत एवं त्यागी गुरुका विचको अन्तर जान्नेपर्छ | शास्त्रको मर्यादा नमान्ने र आफ्नो निजी अनुभवलाई शास्त्र भन्दा बढी…
नेपाली लोकतन्त्र वा गणतन्त्रलाई नेता-वा आफ्ना "झोले -सिण्डिकेट"हरूको व्यबस्थापन गर्दैमा ठीक्क छ, सुशासन होइन | राजनैतिक दलहरूका भ्रात्री-संगठनहरू चुनाव जित्न, राज्यका सुविधाहरू एकआपसमा बाडेर उपयोग गर्न खडा गरिएका संरचना हुन् | नेपाली गणतन्त्रको सबैभन्दा टाउको दुखाई यिनै बर्गीय-सिण्डिकेट हुन्…