के वैदिक परम्परामा धर्म र दर्शनशास्त्र अलग हुन सक्छन् ? पश्चिमेली दार्शनिक समाजमा धर्म र दर्शन फरक विषय हुन् भन्ने विषयमा एकमत छ | उनले धार्मिक अध्ययनलाई "थियोलोजी" भनेका छन् भने थियोलोजीमा रहेका दार्शनिक पक्षहरूको अध्ययनलाई "धर्मदर्शन" भनेका छन्…
मातृभूमिमा पितृसत्तात्मक शब्दको व्यापार

मातृभूमिमा पितृसत्तात्मक शब्दको व्यापार

मातृभूमिमा पितृसत्तात्मक शब्दको व्यापार सुनेअनुसार भारतको मणिपुर, मेघालय, मिजोरम, अरुणाचल तथा मेघालयमा खासी, गाह्रो, चक्मा जयंत्याजस्ता आदिवासी समुदायहरू छन् जहाँ महिलाहरूले विवाह गरेर पुरुषहरूलाई घर भित्त्र्याउने गर्छन् | सन् १९४७ पछि यी क्षेत्रहरूमा व्यापक इसाईकरण भयो | बाइबलले महिलालाई…
बोल्नु र लेख्नु पर्ने सत्य !!

बोल्नु र लेख्नु पर्ने सत्य !!

बोल्नु र लेख्नु पर्ने सत्य !! नुवाकोट, धादिंग, ललितपुरका प्राचीन धार्मिकस्थलको दर्शन गर्ने क्रममा ती प्राचीन मन्दिरहरूमा नयाँ बुद्धका मूर्तिहरू स्थापना गरेको देखियो | स्थानीयसंग जिज्ञासा राख्दा "स्थानीय विकासे बुद्धिष्टहरूले जवर्जस्ती मूर्तिहरू राख्ने र त्यस्तो नगर्न अनुरोध गर्दा धम्की…
असल संस्कारकोलागि  : संस्कृत शिक्षा

असल संस्कारकोलागि  : संस्कृत शिक्षा

आठौँ विश्व संस्कृत दिवसको सन्दर्भमा (जनैपूर्णिमा २०८२) : (१) संस्कार र संस्कृत यी दूवै शब्दको अर्थ झन्डैझन्डै उस्तै हुन्छ | संस्कार क्रिया हो भने संस्कृत विशेषता | संस्कृत एउटा भाषा हो | संस्कारको कुनै भाषा हुँदैन | संस्कारका लागि…
चार्वाक् र मार्क्सवादको दार्शनिक समीक्षा

चार्वाक् र मार्क्सवादको दार्शनिक समीक्षा

चार्वाक् र मार्क्सवादको  दार्शनिक समीक्षा चार्वाक् व्यक्ति थिए वा भौतिकवादी सम्प्रदाय थियो भन्ने कुरा अझैं विवादित छ | विद्वानहरूका आ-आफ्ना दृष्टिकोण छन् तर चार्वाक् विचारधारा वा दार्शनिक पद्यति भौतिकवादी थियो भन्ने विषयमा सबैको अभिमत मिल्छ | साथै, चार्वाक् दार्शनिक…
जेनजी (Gen Z) पुस्ताको गुरुपूर्णिमा

जेनजी (Gen Z) पुस्ताको गुरुपूर्णिमा

जेनजी (Gen Z) पुस्ताको गुरुपूर्णिमा (१) साच्चिकै भन्ने हो भने मैले धेरै समयसम्म "जेनजी" भनेको के हो भन्ने बुझेकै थिइन | जुन दिन र जुन स्रोतबाट बुझें अचम्म लाग्दो गरी बुझें | आज गुरूपूर्णिमाको दिन, विद्यालय शिक्षामा वा कलेज…
योगमायाको जल समाधि

योगमायाको जल समाधि

योगमायाको जल समाधि कि सामुहिक आत्महत्या ? आजभोली योगमायाको निकै महिमा मण्डित हुँदैछ | राम्रो काम गर्ने मान्छेको सम्झना गर्नुपर्छ | आधुनिकतावादीहरूले उनको निकै बखान गरिरहेका छन् र विश्वविद्यालयसम्म खोलिएको छ | तर इतिहासलाई झूटो बनाउन सकिन्न | उनी…
सत्य आफै बोल्छ !

सत्य आफै बोल्छ !

सत्य आफै बोल्छ ! केही कथाहरूले चिन्तनलाई प्रभावित पार्छन् र व्यबहारलाई पनि प्रभावित पार्छन् | छान्दोग्योपनिषद्को चौथो अध्यायको चौथा खण्डका प्रारम्भमा जबालाका छोरा सत्यकाम जाबाल छोराको मन छुने प्रसंग छ | बालक जाबाल पढ्न चाहन्छन् तर तेस समयको चलनअनुसार…
लोकतन्त्र असहिष्णु हुँदैन |

लोकतन्त्र असहिष्णु हुँदैन |

लोकतन्त्र असहिष्णु हुँदैन | राजा ज्ञानेन्द्र नेपालका पूर्व राष्ट्रप्रमुख हुन् | लोकतन्त्रपछि उनी साधारण नागरिक भएका छन् | लोकतन्त्रपछि देशको प्रमुख सांसदले चुनेको व्यक्ति बन्ने संबैधानिक व्यबस्था छ | डा. रामवरण यादव, विद्या भण्डारी र अहिले रामचन्द्र पौडेल राष्ट्र-प्रमुखको…
ब्राह्मणको ब्रतबन्ध गर्ने उमेर !

ब्राह्मणको ब्रतबन्ध गर्ने उमेर !

ब्राह्मणको ब्रतबन्ध गर्ने उमेर र वैदिक नागरिकता ! ब्राह्मण बालकको ब्रतबन्ध गर्ने ठीकठीक उमेर ८ वर्षको हुँदाहुन्छ तर कुनै कारणवस ब्रतबन्ध गर्न नजुरे वा नमिले १६ वर्षको उमेर काट्न दिनुहुँदैन | तेसैले ब्राह्मण बटुकको ब्रतबन्ध १६ वर्षको उमेरभित्र सम्पन्न…